Bileşik faiz hesaplama

Bileşik faiz, kazandığınız faizin bir sonraki dönemde anaparaya eklenerek yeniden faiz üretmesidir — "faiz üstüne faiz" olarak da bilinir. Uzun vadede basit faizden çok daha yüksek bir büyüme sağlar: ₺100.000'i %48 yıllık faizle 5 yıl tuttuğunuzda basit faizle ₺340.000, aylık bileşik faizle ₺1.051.963 elde edersiniz.

Bu hesaplayıcı bireysel yatırımcılar, birikim planı yapanlar ve banka mevduat tekliflerini karşılaştırmak isteyenler için tasarlanmıştır. Anapara büyümesini, aylık düzenli katkıyı, faizlendirme sıklığına göre değişen stopaj kesintisini (aylık/üç aylık/altı aylık %17,5 — yıllık %15) ve enflasyona göre reel değeri tek ekranda görürsünüz.

Nominal getiri aldığınız rakamsal artışı, reel getiri ise enflasyonun aşındırmasından arındırılmış satın alma gücünüzü gösterir. Formül: reel getiri = (1 + net getiri) ÷ (1 + enflasyon) − 1.

%35 enflasyon ortamında ₺100.000 başlangıç + ₺1.000/ay katkının 5 yıl sonraki aylık %17,5 stopaj sonrası net değeri ₺883.755 iken bugünün parasıyla reel karşılığı ₺197.089'dur. Toplam yatırılan ₺160.000 olduğundan reel kâr ₺37.089'dir — para kazanıldı, ancak enflasyon ve stopaj getirinin büyük bölümünü eritti. Hesaplayıcı, reel değer başlangıç anaparasının altına düşerse otomatik uyarı gösterir.

Bileşik faizin en kritik değişkeni faiz oranı değil, süredir. ₺1.000/ay katkıyla %24 yıllık aylık bileşikte: 10 yıl sonunda ₺488.258 (yatırılan ₺120.000), 20 yıl sonunda ₺5.744.437 (yatırılan ₺240.000). Süreyi iki katına çıkarmak yatırılan tutarı da iki katına çıkarır, ama sonucu 11,7 kat büyütür — yeni katkılar değil, biriken faizin faiz üretmesi bunu sağlar.

Pratik çıkarım: 30 yaşında aylık ₺1.000 biriktirmeye başlayan biri, 40 yaşında aynı miktarla başlayan birine kıyasla 50 yaşında yaklaşık 12 kat daha fazla birikime ulaşır. Hesaplayıcıda süreyi uzatarak kendi senaryonuzun hassasiyetini görebilirsiniz.

Basit faizde her yıl aynı tutar üzerinden faiz hesaplanır; kazanılan faiz anaparaya eklenmez. Bileşik faizde ise önceki dönemde kazanılan faiz de bir sonraki döneme dahil edilir. Kısa vadede fark küçüktür, uzun vadede dramatik biçimde açılır.

₺100.000 anaparanın %48 yıllık faizle büyümesi: 1 yılda basit ₺148.000 — bileşik ₺160.103 (fark ₺12.103); 5 yılda basit ₺340.000 — bileşik ₺1.051.963 (fark ₺711.963); 10 yılda basit ₺580.000 — bileşik ₺11.066.256 (fark ₺10.486.256). Vade uzadıkça bileşikleşme etkisi katlanarak büyür.

Bileşik faiz hesaplayıcısını ters çevirerek bir hedef için gereken aylık katkıyı bulabilirsiniz. %36 yıllık faizle 10 yılda ₺1.000.000 birikimi için gereken aylık katkı yalnızca ₺890'dır — toplam yatırılan ₺106.800, faiz ₺893.200'ü üretir. Daha yüksek faizde (%48) aynı hedefe 10 yılda ₺365/ay ile ulaşılır.

Süreyi kısaltmak maliyeti keskin biçimde artırır: %36 faizle 5 yılda ₺1.000.000 için ₺6.133/ay gerekirken, 10 yıla uzatmak bu rakamı yedide birine indirir. Faiz oranını ve vadeyi hesaplayıcıya girerek kendi birikim hedefiniz için gereken aylık tutarı bulun.

TL mevduatın nominal faizi genellikle döviz hesabından yüksektir; ancak belirleyici olan reel getiridir. TL seçeneğinde reel getiri = (1 + TL faiz) ÷ (1 + TÜFE) − 1. Döviz seçeneğinde reel getiri = (1 + döviz faiz) × (1 + kur artışı) ÷ (1 + TÜFE) − 1. İki seçenek ancak bu formülle doğru karşılaştırılır.

TL mevduat, enflasyonun üzerinde pozitif reel faiz sunduğu dönemlerde avantajlıdır. Kur artışının TL faizi aştığı dönemlerde ise döviz hesabının toplam getirisi öne geçer. Oranlar sürekli değiştiğinden güncel faizi ve beklenen enflasyonu hesaplayıcıya girerek reel getiri karşılaştırmasını kendiniz yapın; tek bir dönem verisine dayanarak uzun vadeli karar vermekten kaçının.

Matematiksel olarak elinizdeki paranın tamamını en erken anda yatırmak — toplu yatırım (lump sum) — her zaman aylık parçalı katkıdan daha yüksek getiri üretir, çünkü paranın tamamı daha uzun süre bileşik büyür. Örnek: ₺60.000'i %36 faizle 5 yıl tutmak brüt ₺353.496 üretirken, aynı parayı aylık ₺1.000 olarak 5 yılda yaymak yalnızca ₺163.053 üretir.

Ancak çoğu bireysel yatırımcı bu büyüklükte bir toplu sermayeye sahip değildir. Aylık düzenli katkı — her ay maaştan sabit tutar ayırmak — hem pratik hem disiplin açısından en gerçekçi stratejidir. İki yöntem birleştirilebilir: mevcut birikimi "anapara", maaşın bir kısmını ise "aylık katkı" alanına girerek karma senaryonuzu hesaplayın.

Her finansal ürün aynı sıklıkta bileşikleşmez. Günlük faizli vadesiz mevduat her gün anaparaya faiz ekler. Vadeli mevduat vade sonunda tek seferlik faiz öder ve yenileme sırasında bileşikleşir — kısa vadeli hesaplarda bu aylık, uzun vadelilerde yıllık bileşikleşmeye denk gelir. Repo gecelik işlem olduğundan fiilen günlük bileşikleşir. Para piyasası fonları birim fiyatı her iş günü güncellenerek günlük efektif getiri üretir.

%48 nominal faizde 5 yılın bileşikleşme sıklığına göre farkı: yıllık ₺710.082 — aylık ₺1.051.963 — günlük ₺1.100.581. Hesaplayıcıdaki "Bileşikleşme Sıklığı" seçeneğiyle kendi ürününüze uygun sıklığı seçin.

BES'te devlet, katılımcının yıllık katkısının %20'sini ek devlet katkısı olarak hesabına ekler (1 Ocak 2026 itibarıyla; önceki oran %30'du). Aylık ₺1.000 katkı ile devlet ₺200 ekler; fiilen ₺1.200/ay bileşik büyür. %20 yıllık fon getirisi varsayımıyla 10 yılda: devlet katkılı hesapta ₺451.314, katkısız durumda ₺376.095 — fark ₺75.219.

BES avantajı uzun vadede katlanarak büyür. Dikkat edilmesi gereken koşullar: en az 10 yıl sistemde kalma zorunluluğu, erken çıkışta devlet katkısının iadesi ve fon getirisinin değişkenliği. Hesaplayıcıda beklenen fon getirisini "faiz oranı" alanına, devlet katkısı dahil toplam aylık tutarı "aylık katkı" alanına girerek BES ile serbest mevduat senaryolarını karşılaştırın.

Emeklilik planlamasında bileşik faizin gücü, vade uzadıkça sıradan tasarruf anlayışını tamamen değiştirir. ₺2.000/ay katkıyla %24 yıllık aylık bileşik getiri varsayımında: 20 yılda toplam yatırılan ₺480.000'e karşın brüt birikim ₺11.488.874; 25 yılda ₺600.000 yatırıma karşı ₺37.923.451; 30 yılda ₺720.000 yatırıma karşı ₺124.656.113.

Bu rakamlar nominal değerdir — uzun vadede enflasyon satın alma gücünü önemli ölçüde aşındırır. Yine de temel çıkarım değişmez: her ertelenen yıl, birikim potansiyelini orantısız biçimde düşürür. Hesaplayıcıda "Enflasyon" alanına beklediğiniz uzun vadeli enflasyonu girerek reel büyüme tahminini görebilirsiniz.

Para piyasası fonları ve repo işlemleri, birim fiyatlarını her iş günü güncelleyerek fiilen günlük bileşikleşme sağlar. %48 nominal faizde 5 yılda: aylık bileşik ₺1.051.963 — günlük bileşik ₺1.100.581 (fark ₺48.618). Kısa vadede küçük görünen bu fark, büyük anaparalarda ve uzun vadede anlamlı hale gelir.

Para piyasası fonlarının asıl avantajı ise likidite: vadeli mevduatın aksine faiz kaybı olmadan günlük çekim yapılabilir. Bu nedenle acil fon ihtiyacı olan veya oranların değişimine göre hızlıca hareket etmek isteyen yatırımcılar için vadeli mevduata iyi bir alternatiftir. Hesaplayıcıda faizlendirme sıklığını "Günlük (365)" olarak seçerek fon getirinizin tam karşılığını modelleyin.

Türkiye'de mevduat bankalarındaki TL ve döviz hesapları, Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu (TMSF) güvencesi kapsamındadır. 2026 itibarıyla sigorta limiti kişi başı banka başına ₺1.200.000'dir. Bu tutarın üzerindeki birikim bir bankanın iflası halinde güvence dışında kalır.

Büyük birikimlerini bileşik faizle büyüten yatırımcıların dikkat etmesi gereken noktalar: faiz kazancı da limitin içinde sayılır; birden fazla bankaya dağıtmak her hesap için ayrı limit hakkı sağlar; para piyasası fonları ve repo işlemleri mevduat sayılmaz, dolayısıyla TMSF güvencesi dışındadır. Birikim hedefiniz ₺1.200.000 eşiğine yaklaştığında farklı bankalar arasında dağıtım stratejisi planlamaya başlayın.